MIZIOL AB NUOVO

Przyjrzałem się tu i ówdzie toczącym się, blogowym dyskusjom na temat historii Polski, jej bohaterów i szkodników i nasunęła mi się myśl natury ogólniejszej.

Co to jest “prawda”, od czego zależy i czy w ogóle takie zjawisko istnieje?

W naturze, prawda jako zjawisko obiektywne nie występuje, bo jest nikomu nie potrzebne lub też wszystko jest prawdą – samo z siebie. Rzeczy dzieją się niezależnie od naszej oceny ich prawdziwości, chociaż akurat buddyzm twierdzi, że tak naprawdę nic się nie zdarza, a cała rzeczywistość jest tylko projekcją naszego umysłu. Musiał o tym chyba wiedzieć niejaki Rene Descartes, który sformułował słynne i powszechnie znane: “myślę więc jestem”, czyli dowodził, że na prawdziwość istnienia wskazuje aktywność naszego umysłu. Ale to już chyba zbyt daleko posunięte grzebanie się w bebechach, w każdym razie jak na potrzeby tego tekstu.

Wróćmy do Polski i tych, którzy ją zdradzili, rozsławili, ukochali albo mieli w głębokiej pogardzie. Do Polski czyli do Polaków, bo przecież kraj tworzą ludzie zamieszkali na jakimś terytorium i przyznający się do bycia jego obywatelami. Przy okazji trzeba wspomnieć o wątpliwości podnoszonej tu i ówdzie, a ostatnio na jednym z blogów też, czy Żydów, zamieszkujących przez wieki na wschodzie Rzeczypospolitej, z dziwnym upodobaniem, przy okazji każdej zawieruchy dziejowej, mordowali Ukraińcy, Rusini, Tatarzy, Kozacy czy jednak Polacy? Nie udało się na tamtym blogu ustalić tego jednoznacznie i to pomimo prawie dwustu komentarzy. Jak było do przewidzenia rzecz zamienila się w słowne utarczki Żydow, antysemitow i kilku, nic nie rozumiejacych, outsiderow. Ale, wracając do meritum, czyli prawdy, w tym wypadku prawdą jest, że ich mordowano i można by też chyba zaryzykować stwierdzenie, że stosunek zabitych do liczby całej populacji żydowskiej był wyższy niż przeciętnie. Ale to ostatnie już nie jest takie pewne, bo przecież na tych terenach różne nacje rabowały, gwałciły i uśmiercały się namiętnie i z wielką częstotliwością przez całe stulecia, a liczba zwłok ludzi i zwierząt, zalegających w żyznych czarnoziemach, liczy się w miliony.

Podobnie rzecz ma się ze wspomnianymi na wstępie “szkodnikami”. Jak na przykład zaklasyfikować Jana III Sobieskiego? Z punktu widzenia intencji czy skutków jego działań? Pobił Turków pod Wiedniem i ocalił Europę, za co potem Polska (w ramach wdzięczności) została pokrojona w kawałki i rozebrana. Znaczy, zrobił dobrze czy źle? Intencje były dobre, a skutki opłakane. A taki Stalin, na przykład. Wykroił sobie Polskę jako sąsiada, tak jak mu się podobało, wyrzucił nas z naszych odwiecznych włości na wschodzie, oddając w zamian to, co i tak do niego nie należało – Ziemie Zachodnie. Chyba nikt nie zaryzykowałby stwierdzenia, że zrobił to kierowany przyjaznymi, propolskimi intencjami. A jednak skutki, jeśli popatrzymy na to bez emocji, są w gruncie rzeczy pozytywne dla Polski jako państwa. O wiele bardziej zwarta i gospodarczo wyrównana struktura terytorialna, dostęp do morza na całej północnej granicy i praktycznie jednolity skład narodowościowy. No więc, gdzie tu prawda?

Można by takie przykłady mnożyc, dyskutować argumenty za i przeciw i to się oczywiście dzieje na wielu blogach, bo to chwytliwy i kontrowersyjny temat. Wydaje się też, że w wielu przypadkach jesteśmy świadkami manipulacji. Bardziej lub mniej widocznej.

Jak by to przygnębiająco nie brzmiało, prawda nigdy nie będzie nam dana. Kłamstwo jest nieodłącznym towarzyszem człowieka od momentu gdy opanujemy sztukę mówienia. A w dorosłym życiu, im większa skala naszych działań i im bardziej ambitne nasze cele, tym wieksze i bardziej karkołomne nieprawdy, półprawdy i kłamstwa. Jak powiedział chorąży orszański Andrzej Kmicic: “Kto nie musi symulować! Symuluje każdy, zwłaszcza jeśli chce czegoś znacznego dokonać.” Oczywiście kłamał, bo akurat myślał całkiem odwrotnie.